Bilim insanları, çürüyen ağaç kabuklarında yetişen ve ateş yakmak için kullanılan kav mantarı (Fomes fomentarius) üzerinde yaptıkları araştırmada, mantarın moleküler yapısında plastiğe alternatif olabilecek özellikler buldular. Science Advances dergisinde yayımlanan makalede, mantarın bazı kısımlarının kontrplak veya deri gibi malzemelere göre daha dayanıklı ve hafif olduğu, laboratuvar ortamında yetiştirilerek alternatif bir malzeme olarak kullanılabileceği belirtildi. Dr. Pezhman Mohammadi, mantarın yapısının spor ekipmanlarında ve ısı ile ses yalıtımında kullanılabileceğini ifade etti. Ancak mantarın doğada değil, laboratuvar ortamında yetiştirilmesi gerektiği, doğal ortamda yetişmesinin uzun yıllar aldığı ve ekosistem için önemli olduğu vurgulandı.
23 Şubat 2023

Kütahya'daki Tavşanlı Höyük'te yapılan kazılarda, Asur Ticaret Kolonileri Çağı'nın sonuna tarihlenen 3 bin 750 yıllık bir fayans silindir mühür bulundu. Mühür, yangın tabakası içinde yer alıyor ve nadir bir buluntu olarak değerlendiriliyor. Bu keşif, Doğu ile Batı arasında yeni ticaret yollarının varlığını ortaya koyarken, Anadolu'nun ticaret tarihinde önemli bir boşluğu doldurması bekleniyor.
20 Ağustos 2024

OpenAI, San Francisco'da düzenlenen bir etkinlikte yeni yapay zeka modeli GPT-4 Turbo'yu tanıttı. Bu model, Nisan 2023'e kadar olan bağlamı içeren yanıtlar sağlayabiliyor ve önceki sürümlere göre çok daha uzun girdileri (300 sayfaya kadar) işleyebiliyor. GPT-4 Turbo şu anda geliştiriciler için ön izlemede ve yakında herkese açılacak. Ayrıca, OpenAI kullanıcıların ChatGPT'nin uygulama programlama arayüzünü kullanarak sohbet robotlarını özelleştirebilmelerine olanak tanıyan yeni bir seçenek sundu ve hizmet ücretlerini düşürdüğünü açıkladı.
6 Kasım 2023

ABD'nin Florida eyaletinde, Big Cypress Ulusal Koruma Alanı'nda avlanan beş kişi, 90 kilogram ağırlığında ve 5,2 metre uzunluğunda bir Burma pitonunu yakaladı. Pitonu ilk gördüklerinde bir timsah sandılar, ancak daha sonra hayvanın bir piton olduğunu anladılar ve yaklaşık bir saat süren mücadele sonucunda üzerine oturarak hayvanı kontrol altına aldılar. Burma pitonları, Florida'da istilacı türler sınıfına giriyor ve yerli vahşi yaşam için tehdit oluşturduğu için kontrol altına alınmaları gerekiyor.
12 Kasım 2023

Balıkesir'in Gönen ilçesinde, ormanlık bir alanda bulunan kemik parçalarının, yaklaşık bir yıldır kayıp olan ekonomist Korhan Berzeg'e ait olduğu doğrulandı. Berzeg, 17 Haziran 2023 tarihinde evinden sabah yürüyüşüne çıktıktan sonra bir daha haber alınamamıştı. Kemikler, İstanbul Adli Tıp Kurumu'nda yapılan DNA testleri sonucunda Berzeg'e ait olduğu kesinleşti. DNA örnekleri, Berzeg'in eşi ve İngiltere'de yaşayan kızı Nisa Berzeg'den alınan örneklerle eşleşti.
27 Nisan 2024

Konya'nın Beyşehir ilçesinde Prof. Dr. Ersen Aydın Yağmur, yeni bir akrep türü keşfetti ve bu türe eşinin adını vererek Euscorpius gulhanimae olarak adlandırdı. Bu keşif, Türkiye'deki bilinen akrep türü sayısını 49'a çıkardı. Yeni tür, açık sarı, kırmızımsı ve kahverengi renkler taşıyor ve zehri insan sağlığı açısından tehlike oluşturmuyor. Keşif, ABD'de yayımlanan Euscorpius dergisinde bilim dünyasına duyuruldu.
9 Ekim 2024

Antalya'da kentsel sit alanında bulunan ve bir sivil toplum kuruluşu tarafından kullanılan tek katlı tarihi bir binanın sıvasının dökülmesi sonucunda, Alaaddin Keykubat dönemine ait olduğu değerlendirilen kuş ve hayat ağacı figürleri keşfedildi. Antalya Valiliği Kültür Varlıkları Birimi yetkilisi Cemil Karabayram, yapıda inceleme yaparak bu figürleri tespit ettiklerini ve taşların orijinal halini koruduğunu belirtti. Ayrıca, taşlarda kök boya ile yapılmış kahve tonlarında işlemeler de bulundu.
7 Kasım 2023

Japon bilim insanları, bitkilerin yaralanmalara ve otobur hayvanların saldırısına karşı bir dizi sinyal yaydığını ve bu sinyallerin otoburları uzaklaştırmak ve doğal düşmanlarını çekmek gibi birçok fayda sağladığını ortaya koydu. Bu sinyaller, bitkiler makinelerden zarar gördüğünde ya da böcek saldırısına uğradığında diğerlerini uyarmak için salınıyor. Araştırmacılar, tehlikeye dair ipuçlarının ilk olarak bitkinin içine girip çıkmasına izin veren 'stoma' adlı yapı tarafından tespit edildiğini gördü. Bu keşif, tarımda ve küresel gıda üretiminde daha etkili haşere kontrollerinin geliştirilmesinin önünü açabilir.
18 Ekim 2023

New York Üniversitesi Grossman Tıp Okulu'ndan araştırmacılar, fareler üzerinde yaptıkları çalışmada, kök hücrelerin kıl köklerinde hareket edebildiğini keşfettiler. İnsanlarda da bulunan melanosit kök hücrelerine odaklanan ekip, sıkışmış kök hücrelerin hareketini sağlayarak saç beyazlamasını tersine çevirebilecek veya önleyebilecek potansiyel bir yol bulabileceklerini belirttiler. Araştırma ekibi, kök hücrelere hareketliliği geri kazandırma veya onları hareket ettirme yollarını araştırmayı planlıyor.
20 Nisan 2023

Elazığ'ın Salkaya köyünde Mehmet Emin Sualp, tarlasına vişne fidanı dikmek için çukur kazarken Roma veya erken Bizans dönemine ait bir taban mozaiği buldu. Mozaikte Anadolu leoparı, kurt, domuz, dağ keçisi, geyik, tazı ve sülün gibi hayvan figürleri yer alıyor. Çevrede yapılan yeni kazılarda ise kilise ve şarap imalathanesi olarak kullanıldığı tahmin edilen çeşitli duvar kalıntıları ve yapılar keşfedildi.
24 Eylül 2024

Yeni bir araştırma, dişi hayvanların ayırt edici özelliklere sahip erkekleri eş olarak seçmeyi diğer dişilerden öğrendiğini ortaya koydu. Araştırmacılar, dişi hayvanların büyüklerinin veya akranlarının eş seçimlerini kopyalayabileceğini ve ayırt edici erkekler için bir tercih geliştirebileceğini belirtti. Ancak genç dişilerin hataları, erkeklerde tek bir çekici özelliğin diğerlerini geride bırakarak öne çıkmasını engelliyor ve zaman içinde dişilerin tercihlerinde değişikliklere bile yol açabiliyor.
9 Ekim 2023

Dokuz Eylül Üniversitesi Deniz Bilimleri ve Teknolojisi Enstitüsü, TÜBİTAK destekli bir araştırma ile İzmir dış körfezinde Foça-Karaburun bölgesinde birçok yeni fay hattı tespit etti. Prof. Dr. Derman Dondurur liderliğindeki 12 kişilik ekip, Piri Reis gemisiyle bir hafta süren sismik araştırmalar yaparak yaklaşık bin kilometrelik alanda veri topladı. Araştırma sonucunda, bölgedeki aktif fay miktarı ve yoğunluğunun beklenenden fazla olduğu görüldü. Toplanan veriler işlenerek fayların haritalanması planlanıyor ve bu çalışmanın İzmir'in afet riski açısından önemli olduğu vurgulanıyor.
2 Mart 2023

Balıkesir'in Bandırma ilçesindeki Daskyleion Ören Yeri'nde devam eden arkeolojik kazılarda 2 bin 500 yıl öncesine ait bir zar oyunu tablası bulundu. Tablanın üzerinde 'Bagabazos'un zar oyunu' ya da 'Bagabazos zar oyuncusu' yazıyor. Bu yazıt, Frig alfabesi ile yazılmış ve Bagabazos, Persli bir kişi. Ayrıca bu yıl ulaşılan Frig yapısının, milattan önce 8'inci yüzyıla ait kent giriş suru ve kulesi olduğu belirlendi.
5 Eylül 2023

Kütahya'nın Aizanoi Antik Kenti'nde devam eden kazı çalışmaları sırasında, Afrodit ve Dionysos'a ait yeni heykel başları keşfedildi. UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi'nde yer alan antik kentteki kazılar Kütahya Dumlupınar Üniversitesi tarafından yürütülüyor. Kazı başkanı Prof. Dr. Gökhan Coşkun, bu sezon 100'ü aşkın heykel parçası bulduklarını ve bunlardan ikisinin Afrodit, üçünün ise Dionysos'a ait olduğunu belirtti. Heykellerin gövdeleri de birçok parça halinde bulunmuş durumda.
10 Aralık 2023

Çin'in Zhurong keşif aracı, Mars'ın yüzeyinde eski bir okyanusa ait izler buldu. Bu izler arasında delikli koniler, çokgen çukurlar ve oymalı akıntılar yer alıyor. Araştırmacılar, bu okyanusun yaklaşık 3.7 milyar yıl önce meydana gelen bir sel sonucu oluştuğunu tahmin ediyor. Ancak bazı bilim insanları, Mars'taki rüzgarın ve erozyonun bu izleri yok etmiş olabileceğini öne sürerek bulgulara şüpheyle yaklaşıyor.
8 Kasım 2024

Küresel enerji tüketiminin yüzde 81,2'si fosil yakıtlardan karşılanıyor ve bu oran azalmıyor, aksine artıyor. 2023 yılında kömür ve petrol kullanımındaki artış, sera gazı emisyonlarını rekor seviyelere çıkardı. Enerji Enstitüsü'nün raporuna göre, fosil yakıt tüketimi bir önceki yıla göre yüzde 1,5 arttı ve enerji kaynaklı emisyonlar ilk kez 40 gigaton karbondioksiti geçti. Fosil yakıtların artan kullanımı, iklim değişikliğinin etkilerini daha da şiddetlendiriyor.
22 Ağustos 2024

Bolivya'da, araştırmacı Heinz Arno Drawert tarafından, su dışında saatlerce yaşayabilen ve farklı bir nefes alma yöntemine sahip yeni bir balık türü keşfedildi. Bu balık, yaklaşık beş santimetre boyunda, yeşilimsi kurşuni renkte ve renkli desenlere sahip olup, ormanlardaki geçici su ekosistemlerinde yaşıyor. Yumurtaları kuraklığa dayanıklı olan bu tür, yaşam alanlarının büyük bir kısmının yok olduğu için koruma altına alınması gerektiğini vurgulayan Drawert, doğal yaşam alanlarının yüzde 60 ila 70'inin kaybedildiğini belirtiyor.
16 Temmuz 2023

Biyolog David Sinclair ve ekibi, yaşlanma sürecinin ileri ve geri götürülebilen bir süreç olduğunu deneylerle kanıtladı. Yapılan deneylerde yaşlı ve kör farelere görme yetisi geri kazandırıldı, beyin gençleştirilerek bilişsel beceriler artırıldı ve daha sağlıklı kas ve böbrek dokusu oluşturuldu. Ayrıca genç fareler üzerinde yapılan müdahalelerle yaşlanma süreci hızlandırıldı. Bu bulgular, yaşlanmanın DNA hasarından kaynaklandığına dair bilimsel inanca meydan okuyor ve yaşlanmanın bir bilgi kaybı olduğu teorisini öne sürüyor.
13 Ocak 2023

California Üniversitesi ve NASA'nın ortaklaşa yürüttüğü bir çalışma, Grönland'daki Petermann Buzulu'nun gelgit hareketleri nedeniyle beklenenden daha hızlı eridiğini ve deniz seviyesindeki yükselme oranını hızlandırdığını gösterdi. Uydu radar verileriyle yapılan analizler, buzulun kara ile bağlantısının koparak okyanusta yüzmeye başladığını ve gelgit döngüleri sırasında önemli ölçüde yer değiştirdiğini ortaya çıkardı. Çalışmanın baş yazarı Enrico Ciraci, bu durumun deniz seviyesinin yükselmesini hızlandırabilecek yeni bir erime etkisini gösterdiğini belirtti. Çalışmanın ortak yazarı Eric Rignot, bu bulguların deniz seviyesindeki yükselme projeksiyonlarını yüzde 200'e kadar artırabileceğini ifade etti.
10 Mayıs 2023

Son 20 yılda Marmara Denizi'nde 30'a yakın yeni denizanası türü tespit edilmiş ve bu türlerin balık stokları üzerinde olumsuz etkileri olduğu belirtilmiştir. İstanbul Üniversitesi Su Bilimleri Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Melek İşinibilir Okyar, denizanalarının ekosistemdeki rolüne değinmiş, ancak denizanalarıyla beslenen deniz canlılarının sayısında azalma olduğunu vurgulamıştır. Aşırı avcılık ve insan kaynaklı faktörlerin denizanası popülasyonunu artırdığı, bu durumun balıkların üremesini ve besin zincirindeki yerini olumsuz etkilediği ifade edilmiştir. Okyar, çözümün kolay olmadığını ve yerel yönetimlerle bakanlıkların iş birliği yapması gerektiğini belirtmiştir.
3 Nisan 2023
İşaretlediklerim